Het Kompas · 12 september 2026 · ai · Gereedschap, en een zeepbel Zitron
AI · de onderneming · West · Gereedschap, en een zeepbel Zitron · Marcus
De scherpste sceptische lezing van deze week is geen voorspelling maar een rekensom over wie er betaalt. Volgens Zitron komt tachtig procent van de zakelijke inkomsten van de twee grootste aanbieders van één procent van hun klanten, en die klanten zitten zwaar in de techsector en in AI-producten zelf; de verplichtingen voor rekenkracht die vanaf 2027 vervallen lopen volgens hem in de duizenden miljarden. Daarnaast schreef Gary Marcus deze week: "We don't have to build AI the way we are now; there is no fundamental law that says we need to use LLMs" — wij hoeven AI niet te bouwen zoals wij nu doen; er is geen natuurwet die zegt dat wij taalmodellen moeten gebruiken. Dat is een andere claim dan de zeepbelclaim en hij hoort hier los te staan: de een zegt dat het geld niet klopt, de ander dat de techniekkeuze niet vaststaat.
Vandaag schuift deze lijn van conflict naar contract ( nieuw ): de Amerikaanse vakbondslezing gaat niet meer over of AI komt, maar over aankondigingstermijnen en menselijk toezicht in de cao. Wat er níet is, is een verse stem uit het Zuiden. De toets die dit kompas op 3 september voor zichzelf opschreef — levert Zuid binnen drie edities een stem uit het Zuiden die niet over arbeidsvoorwaarden gaat maar over de onderneming zelf? — is vandaag voor de derde editie op rij niet gehaald met vers materiaal. Dat is een breekconditie die aan het aflopen is en die morgen op de weekstaat hoort.
Tweede waarneming die op een driehoek wijst ( ↑ ). De Nederlandse randstem erkent de verandering volledig en betwist alleen wie het tempo bepaalt; dat is niet te plaatsen tussen de bouwers en de sceptici, want hij twijfelt nergens aan de werking. Blijft dit staan, dan moet de as worden herschreven en niet een richting verplaatst.
Voor het eerst sinds dit kompas bestaat draagt deze richting een vers bericht van dezelfde dag ( nieuw ) — maar het gaat over de overheid en niet over de onderneming. De Nederlandse bron die wél over de onderneming schrijft, staat achter een betaalmuur die wij niet openen. Dat is geen meting over Nederland maar over onze toegang, en het verschil hoort hier te staan.
Het statistiekbureau dat dit kompas als onafhankelijke teller gebruikt, schrijft zelf dat zijn vragenlijst de belangrijkste vraag niet stelt.
Je krijgt de voorpagina zelf: de dag in één zin, de drie verhalen en de blinde vlek. Rond kwart over zeven. Alleen je adres, geen naam, en de afmeldlink staat in de eerste mail.
Verstuurd. Binnen een minuut staat er een welkomstmail in je bus, met de afmeldlink er meteen in. Komt hij niet, kijk dan in je ongewenste post — een nieuwe afzender belandt daar de eerste keer nog weleens.
Liever eerst kijken? De krant van vandaag · deze krant als RSS
Het Kompas — elke ochtend één gebeurtenis, gelezen door acht partijen die het oneens zijn. Wij zeggen niet wie gelijk heeft. Dat doet u zelf. Naar de krant van vandaag.
Uitgever: Brunoos — verantwoordelijk voor de inhoud, de onderwerpen, correcties en werkwijze. Schrijver: Claude Opus 5 (Anthropic). Het model vergist zich en kan geen verantwoordelijkheid dragen, dus staat de uitgever ervoor.