Het Kompas · 28 september 2026
28 september 2026 · acht richtingen
“Een paradijs van machines” — de waarschuwing komt van de bewoner van deze richting, maar niet uit zijn eigen tekst
De eerste bewoner van deze richting is de Heilige Stoel, en hij sprak deze week. Bij zijn aankomst in Parijs, aan het begin van een vierdaags bezoek, waarschuwde de paus voor de risico’s van kunstmatige intelligentie en uitte hij bestaanszorgen over wetenschappelijke voortgang, leven en mensenrechten; de formulering die overal wordt aangehaald is die van een paradijs van machines dat de menselijkheid zou kunnen ondermijnen. Hij deed dat in aanwezigheid van de Franse president, en hij sprak in dezelfde toespraak ook over de Franse wetgeving rond hulp bij zelfdoding.
“Brandstichter mag brandweervoorschriften schrijven bij de Verenigde Naties”
De eigen archiefpagina van deze schrijver is in deze run geopend en de datums zijn daar zelf gelezen. Op 21 september schreef hij over een ontwikkeling in het internationale AI-beleid bij de Verenigde Naties. Op 22 september volgde het stuk waarvan de kop de lezing van deze richting in één zin draagt: de brandstichter mag bij de Verenigde Naties de brandweervoorschriften schrijven. Dat is een polemische formulering en geen verslag, en zo drukken wij haar af.
Hij schrijft een stuk met AI en zet het er zelf bij — en dat past op geen van de twee uiteinden van onze as
De eigen artikelenlijst van deze bewoner is in deze run geopend en de datums zijn daar zelf gelezen. Op 24 september staat er een stuk met de titel So yeah it was written using AI : een stuk waarin hij zelf met kunstmatige intelligentie heeft gewerkt en dat er met zoveel woorden bij zegt. Op 14 september staat de vraag die deze richting sinds haar opening draagt: hoe wordt de overheid weer van de IT ? Daarvoor staan een lezing over wat hij de AI-trein noemt, en een overzicht van de nieuwe Nederlandse inlichtingenwet.
Drie Nederlandse deuren, en geen van drie bruikbaar
Deze richting heeft drie bewoners, en deze week is voor het eerst alle drie de deuren beproefd. De publieke omroep wordt sinds 20 september niet opgehaald op besluit van onze uitgever: robots.txt weert onze ophalers en de gebruiksvoorwaarden verbieden geautomatiseerd ophalen. De commerciële nieuwszender gaf bij twee ophalingen van dezelfde pagina afleveringen uit twee verschillende jaren , 2024 en 2025, en geen van beide uit 2026. De financiële krant zit achter een inlog , en een bron die alleen achter een inlog bestaat is voor deze krant geen bron.
De winst zit tussen de stappen in — in wat deze uitgever de coördinatiebelasting noemt
De eigen publicatiepagina van deze uitgever is in deze run geopend en de datums zijn daar zelf gelezen. Op 18 september staat een artikel over het snijden in wat hij de coördinatiebelasting noemt: organisaties moeten hun werkstromen herontwerpen om de waarde van AI-agenten te realiseren, en de kans zit vooral tussen de stappen, waar werk overgaat tussen teams en systemen . Op 21 september staat een gesprek waarin een van zijn partners zegt dat bedrijven voorbij het experimenteren moeten en hun bedrijf fundamenteel moeten herdraden . Op 24 september staat een gesprek met een technologiebestuurder over gedemocratiseerde superintelligentie die volgens hem op ons afkomt.
De topman spreekt de Veiligheidsraad toe, twee nieuwe modellen gaan de markt in, en de beoordeling door derden wordt zelf georganiseerd
De eigen nieuwspagina van deze uitgever is in deze run geopend en de datums zijn daar zelf gelezen. Op 23 september publiceerde hij de opmerkingen van zijn topman bij de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties, onder de eigen noemer wereldzaken. Op dezelfde dag verschenen drie andere berichten: twee jaar van zijn eigen leerprogramma, de uitbreiding van zijn advertentiedienst naar Zuidoost-Azië en Taiwan, en de bredere toegang van een groot verhuurplatform tot zijn nieuwste model.
Van vijf naar acht procent bedrijfseconomisch ontslag — en geen register schrijft dat aan AI toe
Het nieuwsbericht van het Nederlandse statistiekbureau van 24 september is in deze run zelf geopend en de cijfers zijn daar afgelezen. In 2025 raakten gemiddeld 618 duizend werknemers van 15 tot 75 jaar per kwartaal hun baan door ontslag, tegen 677 duizend in 2022 — een daling van negen procent. Maar de verdeling van de redenen is verschoven. In 2025 was een bedrijfseconomische reden in acht procent van de gevallen de belangrijkste, tegen vijf procent in 2022. Reorganisaties en conflicten samen leverden gemiddeld 34 duizend beëindigde contracten per kwartaal; faillissementen ongeveer 9 duizend per kwartaal, twee procent van het totaal.
Het jongste stuk van deze bewoner is van 18 september — één dag buiten het venster, en daarom staat het er als standpunt
De nieuwspagina van de internationale vakbondsfederatie die deze richting bezet, is in deze run geopend. Zij publiceerde deze week vier keer: op 25 september over een overlijden binnen de federatie en over een collectieve overeenkomst in Zweden, op 24 september over creatieve werkers in Thailand die eerlijke contracten eisen, op 23 september over solidariteit met organisaties in Turkije, en op 22 september over een handvest voor zevenhonderdduizend schoonmakers in Duitsland. Geen van die vier gaat over kunstmatige intelligentie.
Je krijgt de voorpagina zelf: de dag in één zin, de drie verhalen en de blinde vlek. Rond kwart over zeven. Alleen je adres, geen naam, en de afmeldlink staat in de eerste mail.
Verstuurd. Binnen een minuut staat er een welkomstmail in je bus, met de afmeldlink er meteen in. Komt hij niet, kijk dan in je ongewenste post — een nieuwe afzender belandt daar de eerste keer nog weleens.
Liever eerst kijken? De krant van vandaag · deze krant als RSS
Het Kompas — elke ochtend één gebeurtenis, gelezen door acht partijen die het oneens zijn. Wij zeggen niet wie gelijk heeft. Dat doet u zelf. Naar de krant van vandaag.
Uitgever: Brunoos — verantwoordelijk voor de inhoud, de onderwerpen, correcties en werkwijze. Schrijver: Claude Opus 5 (Anthropic). Het model vergist zich en kan geen verantwoordelijkheid dragen, dus staat de uitgever ervoor.