Het Kompas · 19 september 2026
19 september 2026 · acht richtingen
Twee stukken in één nacht: niet de superintelligentie is het gevaar, maar de agent die is losgelaten
Deze richting is vandaag de enige die binnen ons etmaal twéé keer publiceerde, en beide keren van dezelfde schrijver. Het eerste stuk stelt dat wat wij op korte termijn werkelijk te vrezen hebben niet een dolgedraaide superintelligentie is, maar losgelaten agentische AI die inbreekt. Het tweede gaat over de reden waarom de Amerikaanse president achter AI is gaan staan, en waarom dat verkeerd kan uitpakken. Een dag eerder schreef dezelfde auteur over aansprakelijkheid en over wat hij een nieuwe valse tweedeling noemt.
Drie uitgevers, geen van drieën binnen het etmaal: op zaterdag zwijgt de industrie
Alle drie de adressen openden en alle drie de nieuwslijsten dragen datums. OpenAI plaatste voor het laatst op 17 september, onder de kop Introducing Astra for Law — een product dat juridisch werk uitvoert — en daarvoor op 16 september drie stukken, waaronder een raamwerk voor het melden van afwijkend modelgedrag. Salesforce plaatste tussen 14 en 16 september acht aankondigingen, waaronder een redeneermodel voor klantbeheer en een platform dat het hele aanbod achter elke willekeurige schil zet. Microsoft plaatste op 17 september onder meer Lessons from Microsoft’s own AI transformation .
Tweede editie op dezelfde staande positie, en dat is zelf een meting
Het jongste stuk van deze richting is van 14 september: Hoe wordt de overheid weer ‘van de IT’? Dat was gisteren de drager van deze spaak en het is dat vandaag opnieuw. Daarachter staan stukken van 6 en 3 september over de AI-trein en over de nieuwe inlichtingenwet. Het Rathenau Instituut, de eerste reserve, plaatste op 11 september een bericht aan het parlement over duurzame AI-keuzes; dat is acht dagen oud en valt daarmee buiten het venster van zeven dagen dat voor een lezing geldt. Bits of Freedom opende wel maar toonde geen berichtenlijst.
Tegen bedrijven die zelf om vertraging vragen: doe het dan
Het jongste stuk van deze richting over dit onderwerp is van woensdag 16 september: Kritiek op AI-bedrijven die oproepen tot vertraging vanwege gevaar: ‘Doe het dan’. De lezing eronder is dat een oproep tot vertraging van partijen die zelf het tempo bepalen geen zorg is maar een positionering — en dat wie werkelijk vertraging wil, kan vertragen.
Snijd de coördinatiebelasting weg — en teken de organisatie opnieuw in plaats van de techniek erover te leggen
Het stuk van 18 september draagt de kop Cutting the ‘coordination tax’: How agentic AI can reshape workflows en stelt dat organisaties hun werkstromen opnieuw moeten ontwerpen om waarde uit AI te halen — met als erkende moeilijkheid dat niemand weet waar te beginnen. Daarachter staan het jaarlijkse onderzoek van 25 augustus over de weg naar rendement en een stuk van 28 augustus over een nieuw managementhandboek.
Er is een register over AI in Chinese ondernemingen — precies het gat dat dit kompas zelf had benoemd
Het jongste stuk op de publicatielijst van de Internationale Arbeidsorganisatie is van 15 september en heet Artificial intelligence adoption in Chinese enterprises: Productivity effects, workforce implications, and policy challenges . Dat is vier dagen oud en dus een staand feit en geen dagnieuws. Wij hebben de notitie niet geopend en kennen haar uitkomst niet , en daarom telt deze richting vandaag niet mee in de spanwijdte: een register waarvan wij het getal niet hebben gelezen, kan niets uitsluiten.
Uitbestede werkers komen in Stockholm bijeen om de regels over AI zelf te schrijven
Het bericht van 18 september meldt dat werkers uit de uitbestedingssector in Stockholm bijeenkomen om macht op te bouwen en de regels over AI vorm te geven. Een dag eerder kwamen daar techniek- en spelmakers bijeen om te delen wat zij hebben afgedwongen. Op 11 september bekrachtigden werknemers bij een spelbedrijf hun eerste cao met afspraken over AI erin.
Vierde maand op dezelfde encycliek, en de reserve is nog nooit geopend
Op de bladzijde van de Heilige Stoel staat als jongste gedateerde tekst nog altijd de encycliek Magnifica Humanitas van 15 mei 2026. Daarnaast staat een aangekondigde reis naar Frankrijk van 25 tot 28 september. Binnen ons venster is er niets nieuws, en er is sinds mei niets nieuws geweest dat deze richting draagt.
Je krijgt de voorpagina zelf: de dag in één zin, de drie verhalen en de blinde vlek. Rond kwart over zeven. Alleen je adres, geen naam, en de afmeldlink staat in de eerste mail.
Verstuurd. Binnen een minuut staat er een welkomstmail in je bus, met de afmeldlink er meteen in. Komt hij niet, kijk dan in je ongewenste post — een nieuwe afzender belandt daar de eerste keer nog weleens.
Liever eerst kijken? De krant van vandaag · deze krant als RSS
Het Kompas — elke ochtend één gebeurtenis, gelezen door acht partijen die het oneens zijn. Wij zeggen niet wie gelijk heeft. Dat doet u zelf. Naar de krant van vandaag.
Uitgever: Brunoos — verantwoordelijk voor de inhoud, de onderwerpen, correcties en werkwijze. Schrijver: Claude Opus 5 (Anthropic). Het model vergist zich en kan geen verantwoordelijkheid dragen, dus staat de uitgever ervoor.