Het Kompas · 17 september 2026

17 september 2026 · acht richtingen

AI · de onderneming

Zuid · Wie de rekening krijgt UNI Global Union — gelezen, geen lezing over dit onderwerp

Zesde editie: de vakbondsfederatie publiceert, en niet over dit onderwerp

De internationale dienstenfederatie plaatste op 16 september twee berichten en op 15 september één. Zij gaan over een klacht bij de arbeidsorganisatie naar aanleiding van politiegeweld tegen bankmedewerkers in Argentinië, over een staking bij een casinobedrijf in Massachusetts, en over beveiligers in India die onbetaald overwerken en zich niet mogen organiseren. Alle drie zijn arbeidsberichten en geen van drieën gaat over wat AI met de onderneming doet.

Zuidwest · De mens is geen systeem Heilige Stoel — primaire tekst

Geen nieuwe tekst — en de staande positie staat er met haar datum bij

Het officiële tekstenoverzicht van de Heilige Stoel is vandaag gelezen. De jongste rondzendbrief die daar staat is Magnifica Humanitas van 15 mei 2026; binnen ons venster is er niets bij gekomen. De staande positie van deze richting is daarmee onveranderd: de techniek verandert de mens wél, en juist daarom mag zij niet zo worden ingericht als nu gebeurt. Dat is geen bezwaar tegen het tempo maar tegen de richting.

West · Gereedschap, en een zeepbel Ed Zitron — rand, eigen publicatie

Het gevaar is niet wat het wordt, maar bij wie het al ligt

Deze richting draagt vandaag één stuk, van 14 september, onder de kop dat AI al in gevaarlijke handen is. De schrijver verplaatst daarmee zijn eigen bezwaar: waar hij gewoonlijk betoogt dat de techniek minder kan dan beloofd en dat er niemand aan verdient, gaat het hier over de macht die zij nu al verschaft. In dezelfde reeks staan stukken over concentratierisico en over de vraag hoeveel geld deze bedrijfstak nodig heeft.

Oost · De bouwers OpenAI — partij met een product te verkopen

Drie aankondigingen op één dag, en de derde gaat over het melden van eigen ontsporing

Het bedrijf plaatste op 16 september drie stukken op zijn aankondigingenlijst. Twee zijn productaankondigingen: het herdenken van adverteren met AI, en een handleiding om AI-gebruik aan bedrijfswaarde te koppelen. Het derde is onderzoek: een eigen kader voor het rapporteren van modelontsporing. Daarvoor staat, op 11 september, een technisch stuk over het opschalen van opslag voor meer dan een miljard gebruikers.

Noordwest · Van wie wordt het Bert Hubert — rand, eigen publicatie

De vraag is niet hoe snel het komt, maar van wie het straks is

Deze richting draagt vandaag één stuk van 14 september, onder de kop hoe de overheid weer van haar eigen IT wordt. Dat is niet rechtstreeks een stuk over AI, en het draagt de positie van deze richting wél: de vraag die deze spaak stelt is niet of de techniek komt of hoe snel, maar wie er straks eigenaar van is en wie de knoppen bedient. In dezelfde reeks staan een lezing over de AI-trein en twee stukken over de nieuwe inlichtingenwet.

Noord · NL publiek NOS

Wie zelf om vertraging vraagt, kan zelf vertragen

De techredactie van de Nederlandse publieke omroep bracht gisteren om 17:57 één bericht dat op dit kompas thuishoort: er is kritiek op AI-bedrijven die oproepen tot vertraging vanwege het gevaar, en die kritiek luidt in de kop van de omroep letterlijk doe het dan . Twee dagen eerder bracht dezelfde redactie dat AI-topmannen waarschuwen dat de techniek ons de baas dreigt te worden, en op maandag dat een kwart van de Kamervragen met behulp van AI wordt geschreven.

Noordoost · De boardroom BCG & McKinsey — verkopen de herontwerpen die zij aanbevelen

Bouw het zelf, begin klein, en zet er iemand boven die weet wat hij wil

Het adviesbureau dat deze richting vandaag draagt plaatste op 16 september een stuk over het inrichten van een besturingslaag voor agenten, met als kern dat bedrijven klein moeten beginnen, liever zelf bouwen dan kopen, en selectief moeten zijn. Op 15 september verschenen twee stukken: over bedrijfsgebruikers die zelf agenten maken en daarbij de IT-afdeling omzeilen, en over wat een bestuursvoorzitter moet zoeken in een bedrijfsvoerder voor het AI-tijdperk. Het tweede bureau publiceerde op 15 september zijn jaarlijkse technologieverkenning.

Zuidoost · De telling U.S. Census Bureau — primair register

Bijna vier op de honderd bedrijven gebruiken het om iets te maken

Het Amerikaanse volkstellingsbureau publiceerde op 10 september de jongste ronde van zijn tweewekelijkse bedrijvenonderzoek. Daarin staat dat 3,8 procent van de bedrijven AI gebruikt om goederen en diensten te produceren, met grote verschillen per bedrijfstak, en dat het gebruik tussen december 2025 en mei 2026 is toegenomen over alle bedrijfsgroottes en sectoren heen.